Wielka Historia Rajstop

Zachęcamy do niezapomnianej podróży po świecie „dzianym” z pończoszanej przędzy

Zabierzemy Was do czasów, kiedy pończochy nosili wyłącznie mężczyźni.
Wyjaśnimy, dlaczego w okresie przedwo­jennym promowano pogląd, że od pończoch rosną włosy na nogach.
Przeniesiemy się do lat 40-tych, w których zapanowało nylonowe szaleństwo.
Pokażemy, jak kobiety radziły sobie z brakiem pończoch w czasie II wojny światowej.
Przypomnimy ulubione rajstopy Marilyn Monroe i model, bez którego nie odbyłby się żaden Dzień Kobiet w okresie PRL-u.
Zaprezen­tujemy nowinki technologiczne i modę z wybiegów największych projektantów.


Henryk VIII, Ludwik XIV i MĘSKIE pończochy

Ludwik XIV w jedwabnych pończochach Szkic XIV-wiecznych pończoch z sukna
Ludwik XIV w jedwabnych pończochach Szkic XIV-wiecznych pończoch z sukna

Choć początków historii pończoch można doszukiwać się w starożytności, gdy kobiety do prac domowych nosiły długie skarpety, to swoją popularność zyskały one dopiero jako domena średniowiecznych mężczyzn. W XIV-XV w. noszono, sięgające górnej części uda i przywiązane do pasa na biodrach, nogawice. Szyto je z sukna, aksamitu lub jedwabiu. Wersję na zimę podszywano futrem lub skórą. Na początku XVI w. nogawice przemieniły się w „bas-de-hausse”, zwane później „bas”, czyli pończochy. Pończochy ocieplały i upiększały nogi, eksponowały mięśnie i służyły zdrowiu. Najbardziej modne były dziane pończochy jedwabne. Moda na nie przyszła z Hiszpanii lub Neapolu. Były symbolem luksusu i stać było na nie tylko najbogatszych. W roku 1547 pończochy wymieniono nawet jako upominek dla króla Henryka VIII. Inni kronikarze odnotowali, że Edward VI otrzymał pończochy w prezencie od kupca Thomasa Greshama. Nosił je także król słońce – Ludwik XIV. Pończochy były domeną mody męskiej, ale nie były tylko dla niej zarezerwowane. Królowa Elżbieta I po raz pierwszy miała założyć pończochy z czarnego jedwabiu w 1560 roku.

 


Pończochy za 50 kg cukru

 

Oryginalna pocztówka z 1924 roku - awers Oryginalna pocztówka z 1924 roku - rewers
Oryginalna pocztówka z 1924 roku

 

Po I wojnie światowej kobiety zaczęły odsłaniać nogi spod długich spódnic i szybko sięgnęły po pończochy. Najbardziej pożądane w latach 20-tych ubiegłego wieku, francuskie, jedwabne, w kolorze piaskowym, kosztowały krocie – płacono za nie ok. 50 zł, czyli równowartość 50 kg cukru. Polskie jedwabne pończochy z Milanówka można było kupić już za 20 zł. Lobby zdesperowanych mężów, bankrutujących na jedwabnych zachciankach swoich żon, doprowadziło do pojawienia się plotki na temat rzekomego wpływu jedwabnych ończoch na porost włosów na nogach.

 


"Szewek" malowany kredką

 

Zdjęcie z 1942 roku Zdjęcie z 1942 roku

Zdjęcia z 1942 roku

 

Wielbicielki pończoch, mimo ich braku w czasie II wojny światowej, nie chciały rezygnować z szyku, jaki dodawały. Szybko wpadły na pomysł, by z tyłu nogi malować kredką do oczu czarną kreskę, wyglądającą niczym pończoszany szew. Istniało nawet urządzenie do rysowania prostej kreski. Szczytem wyrafinowania było namalowane lecące oczko czy koronkowe wykończenie.

 

Repasacja

 

Repasacja

Stanowisko repasacji pończoch

 

Od lat sześćdziesiątych do końca lat osiemdziesiątych pończochy i rajstopy były produktem i drogim, i trudno dostępnym, stąd ogromna popularność zakładów repasacji. Pani repasaczka specjalną maszynką naprawiała uszkodzone pończochy i rajstopy. Ich naprawa polegała na „łapaniu oczek” przy pomocy specjalnych igieł zakończonych haczykiem i zapadką. Koszt naprawy był relatywnie niski w porównaniu z ceną nowych rajstop.

 

"Nylon Day"

 

Oryginalna amerykańska pończocha Du Pont z lat 50/60-tych

 

Pończochy stały się bardziej dostępne, gdy naturalny jedwab zastąpiono nylonem. Odkryto go w 1935 roku, w amerykańskim koncernie Du Pont, przez zespół badawczy pod kierunkiem Wallace Carothersa. Sprzedażowy debiut nylonowych pończoch miał miejsce 75 lat temu – 15 maja 1940 roku. Kobiety oszalały na ich punkcie, gdyż były bardzo cienkie i doskonale układały się na nodze. Ponadto miały seksowny szew z tyłu. W ciągu 4 dni sprzedano 4 miliony par. Ten pamiętny dzień przeszedł do historii jako „Nylon Day”. Jedna para kosztowała 1,15 $. Produkcja nylonowych pończoch została zawieszona wraz z przystąpieniem Stanów Zjednoczonych do II wojny światowej. Zapas nylonu trafił wówczas do zakładów szyjących spadochrony, a pończochy stały się towarem trudnodostępnym.

 


Narodziny Rajstop

 

Twiggy

Lesley Hornby

 

W 1959 roku naukowiec Allan Gant wynalazł tzw. panty legs, będące kombinacją pończoch i majtek.

Był to początek ery na rajstopy.

Rozpowszechniła je Lesley Hornby, znana światu jako „Twiggy”. To właśnie ta filigranowa modelka wykreowała modę mini i odsłonięte nogi w kolorowych rajstopach.

 


Być jak Marilyn Monroe

 

kadr z filmu „Mężczyźni Wolą Blondynki”
kadr z filmu „Mężczyźni Wolą Blondynki”

 

Marilyn Monroe, gwiazda kultowego filmu „Mężczyźni Wolą Blondynki” z 1953 roku, kochała rajstopy. Najczęściej wybierała czarne, klasyczne modele z wysokim stanem lub te z czarnym szwem z tyłu, które idealnie podkreślały jej ponętne, kobiece kształty. Była również wielką fanką seksownych kabaretek, które w formie pończoch pojawiły się już pod koniec XIX wieku. Wówczas były zarezerwowane dla tancerek rewiowych i pań „lekkich obyczajów”.

W latach 20-tych „siateczkowe” pończochy ubierano na specjalne wyjścia, łącząc na przykład z białymi czółenkami z lamy. Dopiero w drugiej połowie ubiegłego wieku światło dzienne ujrzały kabaretki w postaci rajstop.

 


Stylony z Łodzi

 

Stylony z Łodzi
Oryginalne, stylonowe pończochy Feniks

 

W II połowie XX wieku, Polki zachwycone nylonową rewolucją, także pragnęły mieć w swojej szufladzie choć jedną parę seksownych, nylonowych pończoch. Rodzimym odpowiednikiem nylonu był stylon. Z produkcji stylonowych pończoch słynęły Zakłady Przemysłu Pończoszniczego „Feniks” w Łodzi. Zakłady rozpoczęły działalność po II wojnie światowej i należały do sieci zakładów przejętych przez państwo. Ich pełna nazwa brzmiała: „Państwowe Zjednoczone Zakłady Przemysłu Pończoszniczego”.

Stylonowe pończochy z Łodzi były spełnieniem amerykańskiego snu.

 

Niech żyje 8 marca!

 

uroczystość wręczania goździków w ZPDz WOLA
Uroczystość wręczania goździków w ZPDz WOLA

 

W latach 60-tych w Polsce stylonowe pończochy zostały wyparte przez rajstopy produkowane z elastycznej przędzy „helanko” (włókno poliamidowe lub poliestrowe). Jest to odpowiednik dzisiejszych zwykłych rajstop elastilowych. Ich potencjał w czasach PRL-u został zauważany przez komunistyczną władzę. Dzień Kobiet w tym okresie był jedną z czołowych okazji wykorzystywanych przez państwową propagandę. Paniom kojarzył się z prezentami w postaci towarów deficytowych, takich jak kawa, mydło czy rajstopy. Do luksusowego upominku dochodziły życzenia i obowiązkowy goździk.

 

Hity lat 90-tych!

 

Etykieta rajstop z archiwum Zakładów Przemysłu Dziewiarskiego „WOLA”
Etykieta rajstop z archiwum Zakładów Przemysłu Dziewiarskiego „WOLA”

 

Po szarych latach PRL-u, półki sklepów w końcu zaczęły się zapełniać. Pojawiły się kolory, wzory i zupełnie nowe fasony. Moda lat 90-tych była z pewnością trochę zwariowana. Jakie rajstopy wtedy królowały? Przede wszystkim wzorzyste. Wraz z rozwojem techniki w przemyśle pończoszniczym pojawiła się w Polsce moda na rajstopy z motywami kwiatowymi. Prawdopodobnie takie rajstopy królowały na polskich weselach.

 


2000 rok

 

Rajstopy Gatta z 2000 roku
Rajstopy Gatta z 2000 roku

 

Pamiętacie milenijne szaleństwo? Zbliżający się 2000 rok budził wielkie emocje na całym świecie. Jedni zwiastowali koniec świata, inni wymyślali najbardziej zwariowane pomysły na świętowanie tej daty. Gatta stworzyła z tej okazji specjalny, dedykowany model rajstop – z milenijnym wzorem!

 


Laura 15 i 20 DEN

 

Rajstopy Laura
Rajstopy Laura

 

Od początku istnienia marki Gatta, czyli od 1993 roku, wyprodukowano już ok. 200 milionów par tego modelu! Zastanawialiście się, co znaczy to słynne DEN? Skrót ten pochodzi od słowa „denier” i oznacza grubość rajstop. Im więcej DEN tym grubsza rajstopa. Do wyprodukowania Laury 20 DEN wykorzystuje się 9,5 km przędzy, w tym 5 km nylonu, 1 km włókna LYCRA® i 3,5 km elastilu. Od 1993 do wyprodukowania wszystkich rajstop LAURA wykorzystano 1 235 000 000 km przędzy.

Stop "lecącym oczkom"!

 

Rajstopy Gatta Fortissima z włóknem LYCRA® Fusion
Rajstopy Gatta Fortissima z włóknem LYCRA® Fusion

 

A gdyby tak mieć rajstopy bez „lecących oczek”?

Pragnienie to stało się rzeczywistością już w 2010 roku, kiedy na rynku pojawiły się rajstopy Gatta Fortissima („fortissima” z włoskiego znaczy najmocniejsza), z innowacyjnym włóknem LYCRA® Fusion. Dzięki niemu są one trwalsze, a jeśli już się uszkodzą, to powstanie tylko niewielka dziurka!

Żegnamy Cellulit!

 

Gatta Bye Cellulite z bioaktywnymi minerałami
Gatta Bye Cellulite z bioaktywnymi minerałami

 

Rajstopy, które wspomagają walkę z cellulitem – brzmi nieprawdopodobnie? Jednak to możliwe.
 
W 2012 roku powstały bowiem innowacyjne rajstopy Gatta Bye Cellulite z bioaktywnymi minerałami, które absorbują ciepło ludzkiego ciała i zamieniają je w promienie podczerwone, przeciwdziałające skórce pomarańczowej. Aby cieszyć się jędrniejszą skórą, wystarczy nosić je osiem godzin dziennie przez 4-6 tygodni.

 

Żegnamy Cellulit!

 

Gatta Black Brillant
Gatta Black Brillant

 

W 2014 roku Gatta wprowadziła na rynek szyte rajstopy Black Brillant. Są zupełnie kryjące, doskonale dopasowane i pięknie podkreślają linię nóg. Black Brillant to połączenie legginsów i rajstop w jednym. Uszyte są z elastycznej dzianiny poliamidowej, z dodatkiem włókna LYCRA®, które od momentu wynalezienia w 1958 roku, przez Josepha Shiversa, w laboratoriach firmy Du Pont, czyni rajstopy niezwykle elastycznymi i przylegającymi do nóg.

Obecnie Lycra® jest zastrzeżonym znakiem towarowym firmy Invista.

 

Rajstopy Bezszwowe

 

Bezszwowa Gatta Discrete
Bezszwowa Gatta Discrete

 

Prace nad nimi trwały kilka lat. Bezszwowe rajstopy Gatta Discrete uzyskano dzięki zastosowaniu technologii seamless. Brak szwu łączącego cholewki w części majteczkowej czyni rajstopy niewidocznymi nawet pod najbardziej dopasowanymi ubraniami.

 


Na Paryskim Wybiegu

Rajstopy z pokazu Gosi Baczyńskiej
Rajstopy z pokazu Gosi Baczyńskiej (foto: Michał Grzywacz)

 

Od momentu powstania rajstop chętnie wprowadzali je do swoich kolekcji wielcy projektanci. W 1965 roku rajstopy w grubszej, jaskrawej wersji na zimę oraz w białej i wzorzystej na lato pojawił się na pokazie marki Pierre Cardin. Mary Quant wypromowała rajstopy w wielu kolorach, a Emilio Pucci  zaproponował charakterystyczne dla swojej marki wzory. Podczas tegorocznego Paris Fashion Week odbył się pokaz kolekcji Gosi Baczyńskiej na sezon jesień-zima 2015/2016, która jako jedyna polska projektantka brała udział w tym prestiżowym wydarzeniu. Swoje stylizacje inspirowane starym filmem i fotografią, uzupełniła zaprojektowanymi przez siebie rajstopami Gatta. Wykonane zostały z cieniutkiej przędzy 8 DEN, a zdobił je motyw taśmy filmowej, biegnący wzdłuż nogi.

Hollywoodzki efekt gwarantowany!

 

Paprocki&Brzozowski

 

Rajstopy z pokazu Paprocki&Brzozowski
Rajstopy z pokazu Paprocki&Brzozowski

 

25 maja 2015 roku podczas jubileuszowego pokazu kolekcji Paprocki&Brzozowski projektanci Marcin Paprocki i Mariusz Brzozowski zainspirowani sztuką nowoczesną, głównie malarstwem ekspresjonistycznym zaprojektowali specjalne modele rajstop, pokryte artystycznymi czarnymi zaciekami. Do wykonania modelu użyto połączonych przędz 15 DEN i 40 DEN. Wierne odtworzenie malarskiego zacieku okazało się wyzwaniem wymagającym nie tylko wielkiej precyzji wykonania, ale i zaawansowanej technologii.

Rajstopy w limitowanej serii są obecnie dostępne w salonach Gatta.